آموزش گلدوزی با دست روی پارچه؛ از انتخاب طرح تا سبکهای جهانی
گلدوزی یعنی با سوزن و نخ، یک طرح یا نقش را روی پارچه پیاده کنید و به آن زیبایی دو چندان ببخشید. گلدوزی با دست یکی از هنرهایی است که بهراحتی میتوانید یاد بگیرید و با آن به لباس، رومیزی یا هر پارچه دیگری، حس و رنگ تازهای بدهید.
یادگیری این هنر در خانه کار سختی نیست و مجبور نیستید وقت و هزینه زیادی برایش بگذارید. با کمی تمرین و علاقه، خیلی زود دستتان راه میافتد.
برای شروع گلدوزی روی پارچه، ابتدا طرح موردنظر را روی پارچه رسم میکنید و سپس با سوزن و نخهای رنگی، طبق طرح دوخت میزنید. نخها بر اساس ضخامت و جنس دستهبندی میشوند؛ نخهای حریری و براق معمولاً برای پوشاک شیک و نخهای پنبهای بیشتر برای پارچههای روزمره و محصولات دستی به کار میروند.
معرفی هنر گلدوزی در ایران
گلدوزی در ایران تاریخ طولانی و محبوبیت زیادی دارد. قدیمیترین نمونههای شناختهشده گلدوزی ایرانی به دوران سلجوقیان بازمیگردد. در گذشته، گلدوزی نشانهای از قدرت و ثروت بود و پارچههای تزئینشده را روی دیوار آویزان میکردند.
طرحهای گلدوزی قدیمی، تحت تأثیر فرهنگ، مذهب و باورهای هر منطقه شکل میگرفتند؛ برای همین در مناطق مختلف ایران بسیار متنوع بودند. برخی طرحها هم بار نمادین داشتند، مثل نقش جانوران روی لباس مردمان ترکمن که برای دفع بلا دوخته میشد. امروزه هنر گلدوزی در سراسر جهان طرفدار دارد، هم به شکل دستی و هم با چرخ، و هر روش نکات مثبت و منفی خودش را دارد.
لوازم مورد نیاز برای گلدوزی روی لباس
برای گلدوزی با دست، به چند وسیله ساده نیاز دارید که تهیهشان راحت است؛ همین سادگی یکی از دلایل محبوبیت این هنر است.
- پارچه
پارچههای نخی، کتان یا کرباس ضخیم برای کارهای گلدوزی بسیار مناسب هستند؛ بهویژه پارچههای کرباس که استحکام خوبی برای این کار دارند.
- کارگاه
کارگاه گلدوزی یک قاب حلقهای دوقسمتی است که برای اینکه دوخت شما یکنواخت و بدون چروک بماند، باید پارچه را در آن درست کشیده نگه دارید؛ نه آنقدر شل که پارچه شل بماند، نه آنقدر سفت که تار و پود پارچه کج شود. حلقه بیرونی را باز کنید، پارچه را روی حلقه داخلی بیندازید، حلقه بیرونی را دوباره ببندید و لبههای پارچه را از چهار طرف به آرامی بکشید تا سطح کار مثل پوست طبل صاف شود. کارگاههای گلدوزی در دو جنس پلاستیکی و چوبی ساخته میشوند؛ اگر میخواهید کار نهایی را روی دیوار آویزان کنید، کارگاه چوبی جلوه بهتری به طرح میدهد.
- نخ مخصوص در رنگهای مختلف (دمسه یا عمامه)
برای هرکدوم از سبکهای بالا، جنس نخ فرق میکنه — مثلاً ساشیکو معمولاً با نخ پنبهای کلفت اجرا میشه در حالی که ردورک با نخ حریری نازکتر کار میکنه. قبل از خرید، ببینید سبکی که انتخاب کردید به چه نوع نخی نیاز داره، چون جنس نخ مستقیم روی ظاهر نهایی طرح اثر میذاره.
- سوزن
برای گلدوزی باید از سوزنهای مخصوص استفاده کنید. این سوزنها نسبت به سوزنهای معمولی، چشم بزرگتری دارند و انواع نخها بهراحتی از آنها عبور میکنند.
- مداد خیاطی یا ماژیک
برای سبکهایی مثل دوخت ضربدری که روی شبکهی مشخصی از پارچه کار میکنید، معمولاً اصلاً نیازی به رسم طرح نیست و مستقیم روی تار و پود پارچه میدوزید؛ ولی برای سبکهای آزادتر مثل ردورک یا آراسن، طرح رو با پارچهی کاربن یا خودکار محوشونده منتقل میکنید تا بعد از دوخت اثری ازش نمونه.
مراحل گلدوزی روی لباس
1- انتخاب طرح: قبل از هر چیزی، یک طرح گلدوزی برای لباستان انتخاب کنید. میتوانید از الگوهای آماده استفاده کنید یا طرح خودتان را با نرمافزارهای گرافیکی طراحی کنید.
2- برش پارچه: پارچه را به اندازه لازم برش دهید و روی میز باز کنید.
3- نمدک: اگر پارچه لباستان نازک است، بهتر است از نمدک استفاده کنید تا هنگام دوخت آسیب نبیند. آن را به اندازه دلخواه برش دهید و پشت پارچه بچسبانید.
4- آمادهسازی نخ: نخهای رنگی باکیفیت و متناسب با بافت پارچه انتخاب کنید. برای راحتی کار، بخشی از نخ را برش داده و روی دستمال یا کارت نخ بچسبانید.
5- شروع گلدوزی: با سوزن و نخهای رنگی، طرح را روی پارچه دوخته و به آرامی و با دقت پیش بروید. برای جزئیات بیشتر میتوانید از تکنیکهایی مثل زنجیرهدوزی یا پرزدوزی استفاده کنید.
6- پایان کار: بعد از اتمام گلدوزی، پارچه را دقیق بررسی کنید تا مطمئن شوید جایی نخ جا نمانده، سپس آن را برای شستوشو آماده کنید.
در پایان، لباس را با آب خنک و ملایم بشویید و بهدقت خشک کنید. از خشککن و آب گرم هم خودداری کنید.
انواع آموزش گلدوزی با دست روی پارچه
1. گلدوزی ردورک (Redwork)
در این نوع گلدوزی که در آمریکا رواج دارد، بیشتر از نخ قرمز استفاده میشود و طرحها معمولاً روی پارچههای سفید کار میشوند.
2. شمارهدوزی (دوخت ضربدری)
این نوع دوخت که به دوخت ضربدری هم معروف است، از طرحهای آماده بازار استفاده میکند و با نخهای رنگی و دوخت ضربدری، طرح کامل میشود. اجرای این سبک بسیار ساده و بیدردسر است.
3. گلدوزی طرحهای مشکی
این نوع گلدوزی ریشه اسپانیایی دارد و در آن از پارچه سفید و نخهای سیاه استفاده میشود.
4. گلدوزی شمعدانی
در این سبک از پارچه و نخهای سفید استفاده میشود و کل طرح با تعداد زیادی دوخت گرهای تکمیل میشود.
5. گلدوزی با نخ پشمی تابیده
این نوع گلدوزی طرحها را بسیار برجسته و زنده نشان میدهد. در آن فقط از نخهای پشمی و بیشتر دوخت زنجیرهای استفاده میشود.
6. گلدوزی آراسن (Arrasene)
در این نوع گلدوزی، طرحها روی پارچههای ابریشمی و پشمی کار میشوند و رنگهای بهکاررفته در آن بسیار چشمنواز هستند.
7. گلدوزی ساشیکو (Sashiko)
این نوع گلدوزی بومی ژاپن است. طرحهای آن بسیار ساده هستند و با دوخت شلال اجرا میشوند؛ با همین سادگی هم میتوان طرحهای بسیار زیبایی خلق کرد.
میزان درآمد هنر گلدوزی
میزان درآمد حاصل از فعالیت در حوزه گلدوزی، به سطح تخصص، ساعات کار، نوع کار و شیوه فروش بستگی دارد.
1- گلدوزی دستی: اگر بهعنوان هنرمند گلدوزی دستی فعالیت کنید و طرحهای منحصربهفردی روی پارچه بدوزید، میتوانید از فروش این آثار درآمد خوبی کسب کنید.
2- گلدوزی صنعتی: در این حوزه معمولاً با دستگاههای گلدوزی، طرحهای تکراری روی پارچه دوخته میشود و میزان درآمد به تعداد ساعات کار، نوع کار و قرارداد با شرکتها بستگی دارد.
3- طراحی طرحهای گلدوزی: اگر بهعنوان طراح فعالیت کنید، با طراحی طرحهای منحصربهفرد و فروش آنها به شرکتهای گلدوزی میتوانید درآمد خوبی کسب کنید.
4- آموزش گلدوزی: با برگزاری دورههای آموزشی و فروش منابع آموزشی هم میتوان از این هنر درآمد کسب کرد.
در کل، میزان درآمد در حوزه گلدوزی به عوامل مختلفی بستگی دارد و با توجه به تخصص و مهارت خودتان میتوانید مسیر مناسب را انتخاب کنید.
هدف از دوره آموزش گلدوزی با دست چیست؟
گلدوزی با دست یکی از هنرهای بسیار ارزشمند است که به دلیل ظرافتش، به یکی از محبوبترین صنایع دستی تبدیل شده. شما میتوانید هر طرحی، حتی طرحهای برگرفته از طبیعت، را روی پارچه پیاده کنید و با دست خودتان به آن روح ببخشید.
هدف از آموزشهایی که پیش رو دارید این است که تمام نکات گلدوزی از پایه آموزش داده شود تا با یادگیری انواع گل و برگ، همراه با دقت و تمرین کافی، بتوانید به پوشاک، رومیزی، سجاده، سرویس خواب یا سرویس آشپزخانه جذابیت بیشتری ببخشید؛ کاربردی که بهویژه برای نوعروسان بسیار محبوب است.
گلدوزی دستی هنری ارزشمند است و مثل هر محصول صنایعدستی دیگری، قیمت بالایی دارد؛ دلیلش هم زحمت و ظرافتی است که در آن به کار رفته. شما هم میتوانید با کمترین هزینه، طرحهای زیبایی خلق کنید و علاوه بر رضایت شخصی، از آن کسب درآمد داشته باشید.
برای آشنایی با دوختهای پایه گلدوزی (دوخت ساده، زنجیرهای، فرانسوی و ساقهدوزی) پیش از رفتن سراغ سبکهای خاص بالا، مطلب آموزش گلدوزی با دست را هم بخوانید.
برای ارسال دیدگاه باید کاربر سامانه باشید
ورود | ثبت نام